Bu Sanat Akımında Materyal Doğa: Land Art Nedir?
Sanat

Bu Sanat Akımında Materyal Doğa: Land Art Nedir?

Elif Palaz
Elif Palaz

1960’ların sonunda “Toprak Sanatı” olarak da bilinen “Arazi Sanatı”, uygulama ve sergilenme yöntemi açısından yeni bir malzeme, disiplin ve konum arayışında olan çok sayıda sanatsal eğilimden biri olarak doğmuştur. Land art sanatçıları hem malzemeleri hem de çalışma alanları açısından seçtikleri arazinin ve çevrenin sunduğu olanakları araştırıyor ve yapıtlarında doğanın bir temsilini yapmaya çalışmak yerine doğrudan doğayı kullanıyorlardı.

Arazi sanatını ilk kez Walter De Maria, Nancy Holt, Sol LeWitt, Richard Serra, Robert Smithson ve James Turell gibi isimlerin bulunduğu sanatçılar hayata geçirmiştir.

Heykel yapımında kullanılan toprak, kayalar ve bitkiler gibi doğal malzemeleri birleştirme eğilimi olarak başlayan hareket, sanatçının nesneleri topladığı veya çevrede performansını sergilediği bir sanat akımına dönüşmüştür. Bazı sanatçılar toprak işlerini yapmak için mekanik hafriyat ekipmanları kullanırken, diğerleri toprağa minimum düzeyde ve geçici müdahaleler yapmıştır. Sanatçılar “land art” eserlerini genellikle galerilerde sergilenmek üzere fotoğraflar, filmler ve haritalar kullanarak işlerini belgelemeyi tercih etmişlerdir. Arazi sanatçıları, özellikle Batı Amerika’nın geniş alanlarına ve kocaman ve boş coğrafyasına ilgi duydular. Çünkü Büyük Havza ve Colorado Platosu’nun sert ortamları, sanat dünyasının şehir merkezlerinden çok uzakta, bol miktarda alan ve malzeme sunmuştur.

Land Art Akımının İlk Örneklerinden: Spiral Jetty

Birçok land art eseri geçicidir veya doğanın unsurları ile değişmeye bırakılmıştır. Çağdaş Arazi Sanatı’nın en bilinen eseri, Smithson’un Utah’ın Büyük Tuz Gölü’ne doğru bir çıkıntı olarak yarattığı Spiral Jetty’dir (1970). Siyah bazalt taşlar ve toprakla oluşturulan bu çalışma Utah’ta bulunan Büyük Tuz Gölü’ne -alg,bakteri ve artemya larvalarının kızıllaştırdığı- açılan sarmal bir yapı biçimindeydi. Çalışmayı yaparken Smithson, o dönemde suların çekildiğinin ve bir süre sonra yapının sulara gömüleceğinin farkında değildi. 2002’de yaşanan kuralık nedeniyle Spiral Jetty tekrar gün yüzüne çıktı. Geçen süre içinde kayalar beyaz tuz kristalleriyle kaplanmıştı. Smithson, fiziğin entropi kanunu veya “tersine evrim”inden çok etkileniyordu. Doğanın sadece var eden değil, aynı zamanda yok eden de olduğu yaklaşımı, bu çalışmasında açıkça görülebiliyordu.

Spiral Jetty (1970)

Son Zamanda Ortaya Çıkan Monolitler, Land Art Örnekleri Olabilir Mi?

Son zamanlarda ortaya çıkan monolitler arazi sanatına örnek gösterilebilir mi? Şuan monolitler hakkında internette çeşitli iddialar ortaya atılmış durumda. İlk olarak metal monolit Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkmıştı. ABD’nin Utah eyaleti Kamu Güvenliği Dairesi ekiplerinin helikopterle koyun saydıkları sırada bir monolite rastladılar ve bu rastlantı “uzaylı” iddialarını de beraberinde getirdi.

Gizemli yapının kaybolmasının ardından, önce Romanya’da sonrasında ise California eyaletinde yer alan Atascadero kasabasında yeni bir monolit keşfedildi.

Utah Kamu Güvenliği Dairesi ekipleri tarafından görüntülerin yayınlanmasının ardından pek çok kişinin aklına Stanley Kubrick filmi 2001: A Space Odyssey (2001: Uzay Macerası) canlandı. 1968 yapımı bilim kurgu filminin açılış sahnesinde de bir monolit görülüyor. Bu monolit dünya dışı gelişmiş yaşam formlarının kullandığı makineleri temsil ediyor.

Utah’da görülen metal monolit de filmdekine benzer. Bu yüzden yapıtın filmin hayranı bir sanatçı tarafından yapılmış olabileceği düşünülüyor. Şimdili metal monolitlerin kim tarafından ve hangi amaçla dikildiği bilinmiyor. Belki de bu monolitler bir land art sanatçısının eserleri olabilir mi?

Monolit Nedir?

Monolit, yekpare taş veya kayadan meydana gelen, görünüşte dağ benzeri bir jeolojik veya teknolojik, büyük boyutlu bir kitledir. Sıklıkla çok sert ve katı metamorfik kayadan olan bu kitleleri, genellikle erozyon açığa çıkarmıştır. (Vikipedi)

Kaynaklar: Sanatın Tüm Öyküsü (Stephan Farthing), teyit.org

Bu içerik de ilginizi çekebilir:

Cikole Orkide Ormanı ve Muhteşem Işık Köprüsü